Akcja Wisła ’47. Komunistyczna czystka etniczna

Grzegorz Motyka, historyk specjalizujący się w dziejach stosunków polsko-ukraińskich i autor książki „Wołyń ’43”, przedstawia historię akcji „Wisła”, przeprowadzonej przez władze komunistyczne w 1947 roku. Autor stara się opisać to wydarzenie rzetelnie, bez stereotypów i uprzedzeń, nie wybielając żadnej ze stron, ale też nie szukając pozornej równowagi tam, gdzie jej nie ma.

Operacja przesiedleńcza o kryptonimie „Wisła” była następstwem konfliktu polsko-ukraińskiego. Jej oficjalnym celem była likwidacja oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii, w praktyce jednak najbardziej dotknęła ludność cywilną – obywateli polskich narodowości ukraińskiej i łemkowskiej. Ponad 140 tysięcy osób zostało wysiedlonych z południowo-wschodniej Polski i rozproszonych na ziemiach północnych i zachodnich. Decyzja władz partyjnych na trwałe odmieniła życie przesiedlonych i kolejnych pokoleń ich potomków. Południowo-wschodnie tereny kraju zostały w bezprecedensowy sposób wyludnione, a opuszczone wsie Beskidu Niskiego i Bieszczadów do dziś przypominają o tym dramacie.

Książka jest także opowieścią o początkach systemu totalitarnego w Polsce. Pokazuje mechanizmy jego działania, bezwzględność aparatu przemocy i propagandowe kłamstwa, którymi uzasadniano przesiedlenia. Przede wszystkim jednak opowiada o ludzkiej krzywdzie. Akcja „Wisła” była największą operacją tego rodzaju w dziejach PRL, a bez jej znajomości trudno zrozumieć późniejsze relacje polsko-ukraińskie.