150 rozdziałów przyrodniczych, teologicznych, etycznych i ascetycznych, oczyszczających z barlaamowej zarazy

„150 rozdziałów przyrodniczych, teologicznych, etycznych i ascetycznych, oczyszczających z barlaamowej zarazy” to traktat św. Grzegorza Palamasa, czternastowiecznego bizantyńskiego teologa, arcybiskupa Tesaloniki, nazywanego niekiedy ostatnim ojcem Kościoła. Jest to pierwszy kompletny polski przekład tego dzieła, przygotowany i opatrzony obszernym wprowadzeniem przez Łukasza Leonkiewicza.

Tekst powstał pod koniec drugiego etapu sporów hezychastycznych, w których Palamas bronił praktyki modlitewnej mnichów z góry Athos przed zarzutami Barlaama z Kalabrii i jego następców. Ma formę krótkich, numerowanych rozdziałów, typową dla literatury ascetycznej. Nie ogranicza się jednak do polemiki: stanowi zwarty wykład dojrzałych poglądów autora i bywa określany jako synteza myśli bizantyńskiej.

Początkowe rozdziały dotyczą zagadnień przyrodniczych i kosmologicznych, takich jak początek świata i miejsce człowieka w stworzeniu. Dalej Palamas przechodzi do nauki o duszy, o człowieku jako obrazie Boga, o upadku i drodze powrotu, by wreszcie przedstawić swoje najbardziej znane rozróżnienie między niepoznawalną istotą Boga a Jego niestworzonymi energiami. Na tej podstawie rozwija naukę o przebóstwieniu, czyli realnym uczestnictwie człowieka w życiu Bożym. Teologia dogmatyczna łączy się tu z ascetyczną, a wywód odwołuje się do wcześniejszych ojców Kościoła i ojców pustyni.

Wydanie jest przeznaczone dla czytelników zainteresowanych teologią prawosławną, patrystyką, historią filozofii średniowiecznej i duchowością chrześcijańskiego Wschodu.